Tiroit kanseri diğer kanserlerle kıyaslandığında nadir bir kanserdir. Amerikan Kanser Derneği’nin 2026 tahminlerine göre Amerika Birleşik Devletleri’nde yılda yaklaşık 325.000 meme kanseri ve 159.000 kalın bağırsak kanseri olgusuna karşılık yaklaşık 45.000 tiroit kanseri olgusu görülmektedir. Diğer kanser türlerinden bir farkı da ölüm oranının oldukça düşük oluşudur: yıllık yaklaşık 45.000 yeni olguya karşılık 2.300 civarında ölüm beklenmektedir. Tiroit kanseri temelde cerrahi ve “radyoaktif iyot” adı verilen yöntemle tedavi edilir ve başarı şansı yüksektir.
Tiroit kanserine neler neden olur?
Tiroit kanserine neden olduğu bilinen başlıca etkenler radyasyona maruz kalmak, ailede tiroit kanseri öyküsü bulunması ve 40 yaşın üzerinde olmak şeklinde özetlenebilir. Ancak bu hastalar tiroit kanserli hastaların küçük bir bölümünü oluşturur; hastaların çoğunda kanser gelişimine yol açan özgül nedeni bilemiyoruz. Özellikle çocukluk çağında radyasyona maruz kalmış olmak tiroit kanserine yatkınlığı artırır. 1960’larda, radyasyonun uzun dönem zararları ayrıntılı olarak bilinmezken, radyasyon sivilce tedavisinden bademcik ve geniz etlerini küçültmeye kadar birçok nedenle yaygın olarak kullanılıyordu. Bütün bu tedavilerin ilerleyen yaşlarda tiroit kanseri riskini artırdığı sonradan anlaşıldı. Buna karşılık rutin akciğer filmleri, diş filmleri ve mamografilerde kullanılan X ışını dozunun tiroit kanseri riskini artırdığı gösterilememiştir.
Tiroit kanseri ayrıca nükleer felaketlerden sonra radyoaktif iyot serpintisinin yaşandığı coğrafyalarda daha sık görülür. Maruziyetten en çok ve en hızlı etkilenenler ne yazık ki çocuklardır. Erişkinlerde de maruziyetten 30-40 yıl sonra bile kanser gelişme riski yüksektir.
Tiroit kanseri tanısı nasıl konulur?
Tiroit kanseri tanısı, tiroit nodülleri yazısında anlatıldığı şekilde ultrasonografi ve ince iğne aspirasyon biyopsisi ile konulur. Ultrason eşliğinde ince iğne biyopsisi tanıda altın standarttır. Kullanılan iğne çok incedir; dolayısıyla kanserli hücrelerin boyna yayılması veya çoğalması gibi bir risk yoktur.
Tiroitte ne tür kanserler görülür?
Papiller tiroit kanseri
Tüm tiroit kanserlerinin yaklaşık %80-85’ini oluşturur; en sık görülen türdür. Çocukluk çağından ileri yaşlara kadar hemen her yaşta görülebilir. Yavaş büyüme eğilimindedir ve genellikle boyun lenf bezlerine yayılır. Ancak pek çok kanserin aksine, lenf bezlerine yayılsa bile doğru tedavi ile oldukça başarılı biçimde tedavi edilebilir.
Folliküler tiroit kanseri
Daha çok orta-ileri yaşta görülür ve tüm tiroit kanserlerinin yaklaşık %10’unu oluşturur. Lenf bezlerine yayılabilmekle birlikte, kan damarları yoluyla akciğer ve kemik gibi uzak organlara da yayılabilir.
Medüller tiroit kanseri
Diğer tiroit kanserlerinin aksine tiroit hormonu üreten hücrelerden değil, “kalsitonin” üreten “parafolliküler” hücrelerden köken alır. Tüm tiroit kanserlerinin yaklaşık %3-5’ini oluşturur. Kalıtsal olarak aile bireylerinde görülebilir, diğer endokrin hastalık veya tümörlerle birlikte seyredebilir; ailesel geçişi saptamak için “RET proto-onkogeni” incelenir. Boyun lenf bezlerine ve uzak organlara yayılabilir. Temel tedavisi cerrahidir; ilerlemiş hastalıkta hedefe yönelik ilaç tedavileri kullanılabilmektedir.
Anaplastik tiroit kanseri
Tüm tiroit kanserlerinin %1-2’sini oluşturan nadir bir türdür ve insan vücudunda görülen en agresif kanserlerden biridir. Bununla birlikte son yıllarda tedavisinde önemli ilerleme kaydedilmiştir: tümöründe BRAF V600E mutasyonu bulunan hastalarda yeni nesil hedefe yönelik ilaçlar (dabrafenib ve trametinib) ve bunlara eklenen immünoterapi (pembrolizumab) ile, önceden ameliyat edilemeyen tümörlerin bir bölümü ameliyat edilebilir hale gelmekte ve yaşam süresi uzamaktadır. Bu nedenle tanı konar konmaz tümörün moleküler incelemesinin yapılması büyük önem taşır.
Tiroit kanseri nasıl tedavi edilir?
Cerrahi
Tüm tiroit kanseri türlerinde en etkin ve ilk seçenek tedavi cerrahidir. Ameliyatın kapsamı tümörün boyutuna, tiroit dışına taşıp taşmadığına ve lenf bezlerinde yayılım bulunup bulunmadığına göre belirlenir:
- Lobektomi (tiroidin yarısının alınması): Tek lobda sınırlı, 2 cm ve altındaki, tiroit dışına taşmamış ve lenf bezlerine yayılmamış düşük riskli kanserlerde güncel kılavuzlarda önerilen ameliyattır.
- Lobektomi veya total tiroidektomi: 2-4 cm arasındaki, tek lobda sınırlı tümörlerde tümörün özelliklerine, karşı lobda nodül bulunup bulunmadığına ve hastanın tercihine göre karar verilir.
- Total tiroidektomi (tiroidin tamamının alınması): 4 cm’den büyük, tiroit dışına taşmış veya lenf bezlerine ya da uzak organlara yayılmış kanserlerde uygulanır; tutulum olan lenf bezi bölgeleri de temizlenir (santral boyun diseksiyonu ve boyun diseksiyonu).
Bazen tanı anında lenf bezlerinde belirgin hastalık bulunmasa da cerrahınız, seçilmiş hastalarda, tiroit bezinin çevresindeki “santral kompartman” adı verilen bölgenin nüks riski nedeniyle önlem olarak temizlenmesini önerebilir. “Elektif santral boyun diseksiyonu” adı verilen bu işlem, kanserin ilk yayılabileceği bölgedeki lenf bezlerini temizleyerek hem hastalığın bu bölgede nüks etme olasılığını azaltmayı hem de hastalığı tam olarak evrelemeyi amaçlar.
1 cm’den küçük, tiroit içinde sınırlı, düşük riskli papiller kanserlerde, özenle seçilmiş hastalarda hemen ameliyat yerine düzenli ultrason ile aktif izlem de güncel kılavuzlarda kabul edilen bir seçenektir.
İlk ameliyatı yetersiz kalan veya hastalığı lenf bezlerinde nüks eden hastalar yeniden ameliyata ihtiyaç duyar. “Nüks tiroit cerrahisi” veya “revizyon tiroit cerrahisi” adı verilen bu ameliyatların intraoperatif sinir monitörizasyonu altında, konunun uzmanı hekimler tarafından yapılmasını öneriyoruz.
Total tiroidektomiden sonra hastalar ömür boyu, her sabah tiroit hormonu ilacı almak zorundadır. Lobektomiden sonra ise hastaların bir bölümünde ilaç gerekmeyebilir. Cerrahi teknik, riskler ve diğer ayrıntılar için tiroit cerrahisi ve nüks tiroit kanseri cerrahisi yazılarına bakabilirsiniz.
Sinir monitörizasyonu ve paratiroit bezlerinin korunması
Tiroit ameliyatının en önemli iki riski, ses tellerini çalıştıran sinirlerin ve kandaki kalsiyumu düzenleyen paratiroit bezlerinin zarar görmesidir. Bu yapıların korunması için ameliyatlarımızda iki teknolojiden yararlanıyoruz:
- İntraoperatif sinir monitörizasyonu: Ameliyat sırasında ses teli sinirlerinin (rekürren laringeal sinir) yeri ve işlevi elektriksel uyarı ile sürekli denetlenir; sinirin bulunmasını ve korunmasını kolaylaştırır.
- Paratiroit bezlerinin floresans ile görüntülenmesi (NIRAF ve ICG): Yakın kızılötesi otofloresans (NIRAF) paratiroit bezlerinin ameliyat sırasında tanınmasına, indosiyanin yeşili (ICG) anjiyografisi ise bezlerin kanlanmasının değerlendirilmesine yardımcı olur. Amaç, ameliyat sonrası kalsiyum düşüklüğü riskini azaltmaktır.
Prof. Dr. M. Kürşat Gökcan, Türkiye’de tiroit cerrahisinde sinir monitörizasyonunun ve paratiroit bezlerinin floresans görüntüleme ile korunmasının öncü uygulayıcıları arasındadır.
2006–2007 yıllarında Harvard Üniversitesi Massachusetts Eye and Ear Infirmary Tiroit ve Paratiroit Cerrahisi Bölümü’nde Dr. Gregory W. Randolph’un yanında eğitim almış; 2009’da intraoperatif rekürren laringeal sinir monitörizasyonu üzerine Türkçe derleme yayımlamış, 2016’da nöral monitörizasyon altında revizyon tiroit cerrahisi konulu uzmanlık tezini yönetmiş ve 2021’de “Tiroid Bezi Cerrahisinde Nöromonitörizasyon” kitap bölümünü yazmıştır.
Radyoaktif iyot tedavisi
Tiroit bezi vücutta iyodu tutan ve kullanan tek organdır. Bu nedenle radyoaktif madde ile işaretlenmiş iyot molekülleri, total tiroidektomiden sonra kalmış olabilecek tiroit dokusunun veya tiroit kanseri hücrelerinin yok edilmesi için kullanılır. Radyoaktif iyot diğer dokular tarafından tutulmadığı için yan etkisi oldukça azdır. Tekrarlayan veya yüksek dozda tedavi alan hastalarda en sık görülen yan etki, tükürük bezlerindeki hasara bağlı ağız kuruluğudur. Yüksek dozda tekrarlayan tedavi almak zorunda kalan hastalarda ilerleyen dönemde ikincil kanser gelişme riski de artar. Dolayısıyla, hedefe yönelik ve yan etkisi az bir tedavi olsa da her hastaya uygulanmaz; akılcı ve yerinde kullanılması gerekir.
Kaynaklar
- Ringel MD, Sosa JA, Baloch Z, et al. 2025 American Thyroid Association Management Guidelines for Adult Patients with Differentiated Thyroid Cancer. Thyroid 2025.
- American Cancer Society. Cancer Facts & Figures 2026.
- Hamidi S, Iyer PC, Dadu R, et al. Checkpoint Inhibition in Addition to Dabrafenib/Trametinib for BRAF V600E-Mutated Anaplastic Thyroid Carcinoma. Thyroid 2024.